Mevlana Takviminde Bugün

08Nis 2020

(Bu iki duâ akşamla yatsı arasında 3’er defa okunmalı ve okuyuştan önce Yâsîn-i şerîf okunmalıdır.)

Bi’smi’llâhi’r-rahmâni’r-râhîm

“Allâhümme yâ ze’l-menni velâ yümennü ‘aleyhi. Yâ ze’lcelâli ve’l-İkrâm. Yâ ze’t-tavli ve’l-in‘âm. Lâ-ilâhe illâ ente zahra’l-lâci’îne ve câre’l-müste’cirîne ve emâne’l-hâifîne. Allâhümme in-künte ketebtenî ‘ındeke fî ümmi’l-kitâbi şakıyyen ev mahrûmen ev matrûden ev mukatteren ‘aleyye fî’r-rızkı fe’mhu’llâhümme bi fazlike şekâvetî ve hırmânî ve tardî ve ıktâre rızkî ve esbitnî ‘ındeke fî ümmi’l-kitâbi sa‘îden ve merzûkan ve müveffekan li’l-hayrâti fe-inneke kulte ve kavlüke’l-hakku fî kitâbike’l-münzeli ‘alâ lisâni nebiyyike’lmürselîn. Yemhu’llâhu mâ-yeşâü’ ve yüsbitü ve ‘ındehu ümmü’l-kitâbi ilâhî bi’ttecelliyyi’l-‘azami fî leyleti’n-nısfi min şa‘bâne’l- mükerremi’lletî fî-hâ yüfraku küllü emrin hakîmin. Ve yübremü en-tekşife ‘annâ mine’l-belâi’ mâ-na‘lemü vemâ lâ-na‘lemü vemâ ente bihî a‘lemü inneke ente’l-e‘azzü’l-ekram. Ve sallâ’llâhu ‘alâ seyyidinâ Muhammedin ve ‘alâ âlihî ve ashâbihî ve evlâdihî ve

ezvâcihî ve sellem.”

Bi’smi’llâhi’r-rahmâni’r-rahîm

“İlâhî cû‘düke dellenî ‘aleyk. Ve ihsânüke evsalenî ileyk. Ve keremüke karrebenî ledeyk. Eşkû ileyk mâ-lâ yahfâ ‘aleyk. Ve es’elüke mâ-lâ ye’süru ‘aleyk. Îza-‘ılmüke bi-hâlî yekfî ‘an süâlî. Yâ müferrice kürebe’l-mekrûbîn. Ferric annî mâ-ene fîh. Lâ ilâhe illâ ente sübhâneke innî küntü mine’z-zâlimîn. Festecibnâ leh. Ve necceynâhü mine’l-ğammi ve kezâlike nünci’l- mü’minîn. Allâhümme yâ ze’l-menni velâ- yümennü ‘aleyh.”

Bu salavât 100 def’a okunacaktır.

“Allâhümme salli ‘alâ rûh-i seyyidinâ Muhammedin fi’lervâh. Ve salli ‘alâ cesed-i seyyidinâ Muhammedin fi’l-ecsâd. Ve salli‘alâ kabr-i seyyidinâ Muhammedin fi’l- kubûr.” HADÎS-İ ŞERİF:

“Allâhü Te‘âlâ bu gece ümmetime, Benî Kelb kabîlesinin koyunlarının tüyleri adedince râhmet eder.”

(Ömer Muhammed Öztürk, Misvâk Neşriyat, İbâdet Takvimi ve Duâlar, s.59-64)

07Nis 2020

Bu gecede yüz rekat namâz kılınır. Bu durumda namâzın, her iki rek‘atında bir selâm verilir. Her rek‘atta Fâtiha’dan sonra 10 (on) İhlâs-ı Şerîf okunur. İsteğe göre bu namâz on rek‘at da kılınabilir. (O zamân her rek‘atta Fâtiha’dan sonra 100 (yüz) İhlâs-ı Şerîf okunur ve 10 (on) rek‘atın sonunda bir kere selâm verilerek namâz tamâmlanır.) Bu şekilde kılmak, bütün müstehâb namâzlarda rivâyet edilmiştir. Selef (r.a.e.), bu namâzı kılar ve buna “Hayır namâzı” derlerdi. Hattâ bu namâzı, bir araya toplanıp cemâatle de kılarlardı.

(Hanefî Mezhebi’nde terâvihten başka hiçbir nâfile namâz cemâatle kılınmaz.)

Hasan-ı Basrî (r.âleyh)’in bu namâz için şöyle dediği rivâyet olunur: “Allâh Resûlü (s.a.v.)’in sahâbîlerinden otuz kişi bana dediler ki:

“Bu gecede bu namâzı kılan bir kimseye, Cenâb-ı Hâkk yetmiş defa nazar eder ve her bir nazar ile onun yetmiş ihtiyâcını giderir. Bu ihtiyâcların en azı da affedilmektir.”

(Hüccetü’l- İslâm İmâm-ı Gazâlî , İhyâ-u Ulûmi’d-din, c.1, s.555)

BERÂT GECESİ AKŞAMLA YATSI ARASI DUÂ

Gündüzünü mutlakâ oruçlu geçirmeliyiz. Hz. Alî (k.v.)’den; “Şabânın on beşinci günü oruç tutun, gecesinde kâim olun.” meâlinde hadîsi İbn-i Mâce rivâyet etmiştir.

(Hüccetü’l- İslâm İmâm-ı Gazâlî , İhyâ-u Ulûmi’d-dîn, c.1, s.556)

Dedikodudan, yalandan, harâma bakmaktan sakınmalıyız. Akşam namâzını edâdan sonra, üç defa Yasîn-i Şerîf okunacaktır. Her Yâsîn’den sonra bir defa Berât duâları okunacaktır. Bu Berât duâları; ilk okuyuşta Cenâb-ı Hakk’tan hayırlı ve uzun ömür taleb ile kazâ’ ve belâlardan korunmak; ikincisinde bol ve helâl rızık temennîsi; üçüncüsünde, son nefesinde hüsn-i hâtime (îmânla) ile bu dünyâdan göçmek niyetiyle okunacaktır.

(Ömer Muhammed Öztürk, İbâdet Takvimi ve Duâlar, s.62)

06Nis 2020

Bu madde ikinci secdede iki şeyde Allâhü Te‘âlâ’ya sığınmalı, Hamd-ü Senâ etmeli, sonra, “E’ûzü bi-afvike min ıkâbike ve e’ûzü bi-rıdâke min sahtike ve e’ûzü bike minke celle vechüke lâ uhsî senâen aleyke entekemâ esneyte alâ nefsik” demelidir.

  • Namazdan sonra, “Allâhümmerzukni kalben takıyyen min-eşşerri nakıyyen, lâ kâfiren ve lâ şakıyya” demelidir. Resûlullâh (s.a.v.) böyle yapmıştır.
  • Peygamber (s.a.v.) Efendimiz’in yaptığı gibi, başkalarına da, bu geceyi ihyâ etmelerini, gündüzünde oruç tutmalarını söylemelidir.
  • Bu gecede yapacağı ilk iş, günâhlarından, özellikle bu gece rahmet olunmamaya sebep olan on dokuz günâhdan tevbe etmelidir.
  • Çok duâ etmeli, kötü sondan Allâhü Te‘âlâ’ya sığınmalı, dînî işlerinde duâ etmeli, duâdan önce gusl etmeli, meleklerin gelmesi için güzel koku sürünmeli ve kendisi için Allâhü Te‘âlâ’dan meleklerin istiğfarını istemelidir.
  • Allâhü Te‘âlâ’nın her lûtfuna karşılık, hamd ü senâa ve şükr etmeli, Allâhü Te‘âlâ’nın ni’metlerine şükr etmede kusurlu olduğundan istiğfar etmeli, Cehennem ateşinden kurtuluş berâti istemeli, bereket, rahmet, mağfiret ve afiyet dilemelidir.
  • Şu duâyı çok okumalıdır: “Rabbena âtinâ fiddünyâ haseneten ve fil âhîreti haseneten ve kînâ azâbennâr.” Şu duâyı da çok okumalıdır: “Allâhümme innâ ne’ûzü bike min zevali ni’metike ve min tahav-vüli âfiyetike ve min fucaeti ni’metike ve min cemi’-i sahtıke Allâhümme innâ ne’ûzü bike minen nifakı veş-şikak ve sû-il ahlâk.”

Âmener-Resûlü’nün sonundaki duâyı çok okumalı, dünyâ ve âhiret iyiliğini Allâhü Te‘âlâ’dan istemelidir. Yâ Rabbi, bize dünyâ ve âhiret saâdeti ihsân eyle. Yâ Rabbi, Sen bize hidâyet verdikten sonra, kalblerimizi kaydırma! Bize katından rahmet ver! (amin).

(Muhammed Rebhami, Riyâdü’n-Nâsihîn, s.277)

05Nis 2020

İbn Mâce’nin rivâyet ettiği, Emîrü’l Mü’minîn Alî (r.a.) onun da Resûlullâh (s.a.v.)’den bildirdikleri hadîs-i şerîfte: “Şa’ban ayının onbeşinci gecesi gelince, gecesini namazla, gündüzünü oruçla geçiriniz.” buyruldu. Allâhü Te‘âlâ, bu gecede mü’min kullarına kurtuluş berâti yazdırır. Hadîs-i şerîfte: “Ber’ât gecesi kâhinler, büyücüler, içkiye devam edenler, ana-babasına isyan edenler ve zinâya devam edenler hâriç, Allâhü Te‘âlâ bütün Müslümanları mağfiret eder” buyuruldu. Ebûbekr-i Beyhakî, Şuab-ül İmân kitabında, Ebûbekir Sıddîk (r.a.)’in Resûlullâh (s.a.v.)’den bildirdiği hadîs-i şerîfte: “Şa’ban ayının on beşinci gecesi, Allâhü Te‘âlâ’nın râhmeti dünyâ göğüne iner. Herkesi afveder. Ancak, kalbinde haksız yere Müslümanlara düşmanlık olanı ve Allâhü Te‘âlâ’ya ortak koşanı mağfiret etmez” buyuruldu.

Ayrıca Ravdatü’l Ulemâ’da yazdığı üzere, faiz yiyen, canlı resmi, heykeli yapan ve söz taşıyıcıların da bu gecenin feyzinden mahrum kalacakları söylenmiştir.

  1. Kıymetli yerleri ve kabirleri, bilhassa şehîdlerin, velîlerin kabirlerini ziyârette, Resûlullâh (s.a.v.)’e uymalıdır. Nitekim Resûlullâh (s.a.v.) bu gece Bakî’ kabristanına gitmiştir.
  2. Ailesine, akrabalarına, diğer Müslümanlara mü’min erkek ve kadınlar ve şehîdlere duâ etmek husûsunda da ona uymalıdır. Nitekim Resûlullâh (s.a.v.) öyle yapmıştır.
  3. Ev halkına yumuşak, tatlılık göstererek, Resûlullâh (s.a.v.)’e uymalıdır. Yâni ailesi varsa, bir yere gitmek istiyorsa, tatlılıkla onlardan ayrılmalı ve onları uzun zaman yalnız bırakmamalıdır.
  4. Uzun namaz ve secde yaparak Resûlullâh (s.a.v.)’e uymalıdır.
  5. Bu namazda ağlama, yalvarma, yakarma, diğer namazlardakilerden daha çok olmalıdır.
  6. Toprak üzerine secde etmelidir. Nebî (s.a.v.) böyle yapmıştır.
  7. Birinci secdede üç şeyde O (s.a.v.)’e uyup, yakarmalı, kusurunu îtirâf etmeli ve büyük günâhlarından istiğfar etmelidir.

(Muhammed Rebhami, Riyâdü’n-Nâsihîn, s.277)

04Nis 2020

Dinî istismar edenler, birkaç kısımdırlar:

1. İlim ehli, 2. Tasavvuf ehli geçinenlerin istismarı

İlim ehli, âlim veya hoca olarak geçinen bazı kişiler, dünyevî makâm, mevki, mal, mülk veya insanların sevgisini kazanmak için dinî alet edebilirler. Bunların  kimi, bilmeyerek fetvâ verirler. Câhilce ve işin hakîkatini bilmeden fetvâ veren kişi, mel’undur. Yanlış fetvâ verip, aldattığı ve saptırdığı insanların günâhlarının bir misli de onadır…

Efendimiz (s.a.v.) hazretleri buyurdu: “İlmi olmaksızın (Kur’ân-ı Kerim’in ilimlerini tam bilmeden) Kur’ân-ı Kerim hakkında (yanlış) konuşursa; o kişi cehennem ateşinde yerini hazırlasın…” (Tirmizi)

“Benim aleyhimde (bir hadisimi inkâr eder veya hadis olmayan bir şeyi uydurup; bu hadîs-i şeriftir diyerek) yalan söylerse; o kişi cehennem ateşinde yerini hazırlasın…” (İbn-i Hanbel)

”Kim, ilmi olmaksızın (tam bilmediği bir konuda eksik konuşur ve yanlış) fetva verirse; gök ve yer melekleri ona lanet ederler…” (Kenzu’l Ummal)

İlim ehlinin bazıları da bildikleri halde hakkı ve hakikati gizliyorlar… Bildikleri halde, dünyevî düşünceler, mal, makam, mevki, para veya halkın sevgisini ve ilgisini kazanmak için yanlış yere fetvâ veriyor.

Cahillerin istekleri doğrultusunda konuşuyorlar… Bunlar, halkı dalâlete düşüren sapıklardır. En büyük zalimlerdir. Bunlara “ulamâ-i sû (kötü âlimler)” denilir. Bunlar, dini dünya karşılığında satanlardır. Halbuki ilim zühd ve takvâyı gerektirir. Hadîs-i Şerif’te buyruldu: “Kimin ilmi artar da (ziyâde ilme sahip olur da) dünya (ve dünya malına karşı) zühdü (ve takvası) artmazsa; o kişinin ancak Allâhü Te’âlâ Hazretleri’nden uzaklaşması artar…” (Câmiüssağir)

(Ömer Faruk Hilmi, Hukuku’l Emvat, s.33)

03Nis 2020

Namaz içinde, kasten selâm vermek namazı bozar (yanlışlıkla selâm vermek bozucu değildir). Çünkü o ezkârdandır. Yâni namazın rükünlerinden değildir. Selâma karşılık vermek de namazın rükünlerinden olmadığı için  namazı bozar.

Bilâkis karşılık vermek konuşmak ve hitâplaşmaktır.

Mutlak konuşmak (kelâm) namazı bozar. Gerek bu kasten olsun ve gerek sehven olsun, gerek az veya çok olsun bozar.

Namaz içinde ızdırapla inlemek “âh-vâh etmek” namazı bozar. Yine, “oh” demek ağrıdan veya Cennet ve Cehennemi hatırlamaktan olursa, ikisinde de namazı bozar. “Üf” demek de namazı bozar. Namaz içinde, hastalıktan dolayı veya musibetten dolayı sesli ağlamak da namazı bozar. Namazda, Cennet ve Cehennemi hatırlamaktan dolayı ağlamak ise namazı bozmaz.

Yine namaz içinde, özürsüz öksürmek, mecbur kalmayarak, hattâ sesi güzelleştirmek için, namazı bozar. Eğer öksürmekle ağızdan harf çıkarsa, meselâ elifin fethiyle “eh” gibi veya ötresiyle “ün” gibi, namazı bozar. Eğer musallînin (namaz kılan) boğazına tükürük ve balgam toplandığı için mecbur kalırsa, aksırmak gibi, namazı bozmaz. Her ne kadar konuşmak meydana gelirse de, aksırmak namazı kesmez. Çünkü mecburî olarak meydana gelir. Namaz içinde, aksıran kimseye teşmît eylemek de namazı bozar. Teşmît (Yerhamükellâh) “Allâh sana rahmet eylesin” demektir. Namazı bozmasının sebebi şudur: Çünkü bu insan sözündendir. Zira, bununla insanlar arasında hitaplaşmak meydana gelir. Eğer bu aksıran kimse veya işiten kimse (Elhamdülillah) “Allâh’a hamd olsun.” dese, namazı bozmaz. Çünkü örfe göre cevâp değildir. Eğer aksıran kimse, kendisi için (Yerhamükellâh) “Allâh (c.c.) sana rahmet eylesin.” dese, namazı bozmaz. Çünkü (Yerhamunillâh) “Allah bana rahmet eylesin.” menzilesindendir. Bu bakımdan namazı bozmaz.

(Molla Husrev, Gurer ve Durer, s.180-186)

02Nis 2020

Fakih Ebu’l-Leys (r.âleyh) buyurmuşlar ki: “Şarap (içki) içmekten sakınınız. Çünkü onda, türlü türlü kötü sebep olur.

  1. Aklı giderip deli gibi ederek çocuklar yanında eğlence ve büyükler yanında mezmum olmağa sebep olur,
  2. Para ve mal telefine sebep olur. Böyle bir malı meşru olmayan yerlere sarf etmekle beraber birçok hayırlı işleri de o sarf olunan mal ve paradaki nasipten mahrum bırakmaktır,
  3. Kardeşler ve dostlar arasında bulunması ve devamı matlup olan sevgi, saygı ve bağlılığı giderir de onun yerini husumet, adavet ve buğz koyar,
  4. Zikrullah’tan ve namazdan men eder olmasıdır,
  5. Zinâya sebep olmasıdır,
  6. Sarhoşa, her türlü günâh kapılarının açık olması. Çünkü şarap ve diğer içkiler, ümmül-habâis (kötülüklerin anası) dır,
  7. Etrafında menfaatına vekil bulunan meleklere ezâ (eziyet) vermesidir. Zira selim tabiatın ezâlandığı şeylerden melekler de ezâlanırlar. Meleklere ezâ vermek ise çirkin bir harekettir, saygısızlıktır,
  8. Nefsine zulüm ederek hadd-i şer’î vurulmasını icâb ettirmesi. Bu hadd-i şer’î dünyada icra edilmezse ahirette babaları ve dostlarının gözleri önünde daha şiddetli şekilde tatbik edilir,
  9. Semanın mağfiret kapıları o içkiliye kapanmış olur. Çünkü bir haram irtikâp eden kimsenin duâsı ve hasenâtı kırk gün reddolunur,
  10. Kendisini tehlikeli bir duruma düşürmüş olmak. Çünkü günâhta ısrar eden kimsenin ölümü anında maazallah imânının gidivermesinden korkulur.

Bu sayılan zararlar dünyaya aittir. Ahirette görülecek ukubetler, cezalar belki sayılamaz. Bunlar, ancak kan, irin, zakkum gibi eziyetli şeyleri içmek ve sevâplarının zayî olması gibi cezalardır. Binaenaleyh aklı başında olan bir kimse zevki daha dünyada iken bozulacak şeylere rağbet etmez.”

(Ahmed Kemâleddin Üstün, 54 Farz Şerhi, s.416-417)

01Nis 2020

Hz. Ali (k.v.), kendisine Hâkk Te’âlâ (c.c.)’u soran Yahudilere şöyle cevap vermiştir: “Ey Yahudi milleti! Benim Râbbim ilktir, bir şeyden çıkmamıştır. Herhangi bir şeyle birleşik değildir. Herhangi bir hali yoktur. Araştırarak bulunmaz. Saklanıp ihata edilemez. Yok iken var olmuş “hadis” dedikleri bir şey değildir. Aksine eşyaların nasıl olacaklarına karar veren celâl sahibidir. Sonu yoktur, zamanlar geçse de, kendisi zail olmaz. Bir halden bir hale girmez. Eşyaya benzemeyen birisi şekille nasıl vasıflandırılsın, fasih dillerle nasıl anlatılsın?

Kapkaranlık bir gecenin ortasında ondan habersiz tek bir adım atmak, mehtabın ışığında yürümek mümkün değildir. Her yeri bilen odur, her anı ve zamanı, her sonu ve müddeti bilen odur. Eşyayı ne baştaki bir asıldan, ne de öncesi olan bir başlangıçtan yaratmıştır. Aksine yaratacağını istediği gibi var edip yaratmıştır. İstediğine istediği şekli en güzel şekilde vermiştir.

Yarattığı varlıkların itaatinden de herhangi bir menfaati yoktur. Kendisine el açanların duâsını hemen kabul eder, yeryüzünde ve gökyüzündeki melekler ona itaat eder. Ölüp gidenler hakkındaki bilgisi ile yaşamaya devam edenler hakkındaki bilgisi aynıdır. Yüksek semalarda olup biten hakkındaki bilgisi de aşağıda yeryüzünde olup bitenler hakkındaki bilgisi aynıdır. Her şey hakkındaki ilmi de öyledir. Sesler onu şaşırtmaz, diller onu oyalamaz, hiçbir organa muhtaç olmadan bütün sesleri duyar. Her şeyi yönetir, görür, bilir. Diridir, her şeyi ayakta tutar. Hiçbir organ ve araca, ses ve dudağa muhtaç olmadan Musa (a.s.) ile bizzat konuşmuştur. Mekânlara sığdığını söyleyen şaşkınlık içindedir ve ne dediğini bilmiyor demektir. Bilakis o bütün mekânları ihata eder.

(Ebu Nuaym el-Isbehânî, Hilyeu’l Evliya, c.1, s.88-94)

31Mar 2020

 Akıl, insanoğlunun bir özelliği ve şeref kaynağıdır. İlahi emir ve yasaklara muhatab olmak ve sorumluluk yükünü taşımak, ancak akıl ile mümkün olabilir. İnsan akıl ile insandır. Başka yaratıklara üstünlüğü de akıl sayesinde olmuştur.

“Gerçekten biz, ademoğullarını (diğer yaratıklar üzerine) üstün kıldık. Karada ve denizde taşıtlara yükledik ve onlara hoş rızıklar verdik. Kendilerini, yaratıklarımızdan çoğunun üzerine üstün kıldık.” (İsra s. 70) ayetinin tefsirinde Kurtubi şöyle diyor: “Güvenilir ve gerçek görüş şudur ki, ayette üstünlük, sorumluluğa sebep olan akıl iledir. Çünkü Allâh (c.c.)’u akıl ile bilinir ve onun Yüce Kelâmı akıl ile anlaşılır. Akıl sorumluluğun temelini teşkil eder. Yalnız şu bir gerçektir ki, akıl her şeyi bilmeye, sarmaya ve ilâhi muradı idrak etmeye yeterli olmadığı içindir ki, Yüce Allâh Peygamberler ve Kitaplar göndermiştir.”

Şeriat güneşe, akıl da göze benzer. Göz sağlam ise, açıldığı vakit güneşi görebilir ve eşyanın tafsilatını idrak eder. Akıl bir binanın temeli gibidir. Şeriat da binanın kendisidir. Bina olmayınca, temel yeterli değildir. Temel olmadan bina da sağlam olmaz. Akıl göz gibidir. Şeriat da güneşin ışığı gibidir. Güneşin ışığı ve aydınlığı olmadan, göz görmeye yeterli değildir. Akıl lamba gibidir. Şeriat onu aydınlatan yağıdır. Yağ olmadan, lamba yanmaz ve aydınlık vermez. Lamba olmadan yalnız yağ da aydınlık yayamaz. İkisi de birbirinin tamamı ve devamıdır. Kuran-ı Kerim, düşünmeyi sık sık emir ve tavsiye etmektedir.

Şeriatten yüz çeviren ve sade aklına güvenerek içtihad yapmaya yeltenen zavallı da güneşten yararlanmamak için gözlerini kapayarak, zifiri karanlıkta renk arayan kimseye benzer.

(İmam Gazali, Ma’aricül Kudüs, s.59-61)

30Mar 2020

Münker, söz veya işten, Allâhü Te’âlâ’nın razı olmadıklarına denir. Ma’rûf ise bunun tersi, ya’nî söz veya âmelden Allâhü Te’âlâ’nın beğendiklerine denir. Gördüğü münkere eli ile mâni olur. Buna gücü yetmezse dili ile mâni olmak ister, bunu da yapamazsa, kalbi ile o işi beğenmez. Bu îmânın en zayıf derecesidir. Ebû Saîd’in bildirdiği hadîs-i şerîfte: “Sizden hanginiz bir münker görürse, onu eli ile men etsin; buna gücü yetmezse dili ile önlesin; bunu da yapamıyorsa, kalbi ile onu beğenmesin.” buyuruldu.

Şerh-i Meşârık’da diyor ki: Elin öne alınması, engel olmada daha kuvvetle iş gördüğü içindir. Amelde ise, sözü öne almak gerekir. Çünkü maksada kavuşmak tatlı, yumuşak sözle daha kolay mümkün olur. Söz ile mâni olamazsa, o zaman el ile mâni olur.

Bir hadîs-i şerîfte: “Sizden biriniz insanlardan korkarak, doğru bildiği şeyi söylemekten çekinmesin! Çünkü ma’rûfu emreden, peygamberler (a.s.) gibi eziyet çeker.” buyuruldu. Bundan anlaşılan bunun müstehâb olduğudur. Çünkü daha önce emrin, umura, ya’nî emr edilecek şeylere tâbi olduğu bildirilmişti. Bir iş farz ise, emri farz, vâcibse vâcib, sünnet ve müstehâb ise, sünnet ve müstehâbdır.

Bilâl bin Saîd (rh.a) der ki: Günâh gizli tutulduğu müddetçe, yalnız sahibine zarar verir. Aşikâre olursa, bu günâha mâni olmadıkları için, herkese zarar verir.

Ebû Ümâme-i Bâhilî (r.a.)’in bildirdiği hadîs-i şerîfte: “Kıyamet günü, ümmetimden bir grup insanlar, kabirlerinden kalkıp, Allâhü Te’âlâ’nın huzuruna maymun ve domuz şeklinde çıkarlar. Bunlar, elinden geldiği halde günâh işleyenlere karşı müdâhene etmeyip, nehy-i münkeri terk edenlerdir.” buyuruldu.

(Muhammed Bin Ebûbekir, Şir’at-ül İslâm Tercemesi, s.490-494)